Mutasyon Nedir? Çeşitleri [Kromozom ve Gen (nokta) Mutasyonu]

Kromozomlar üzerinde bulunan genlerin yapısında meydana gelen değişmelere mutasyon denir. Bir canlının vücut hücrelerinde meydana gelen mutasyonlar, sadece canlının kendisini etkiler. Üreme hücrelerindeki mutasyonlar ise gelecek kuşaklara aktarılabilir. Mutasyon çeşitleri gen mutasyonu ve kromozom mutasyonları olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

Canlı vücudunda mutasyonlara neden olan faktörlere mutajen denir. Çeşitli kimyasal maddeler (nitrik asit, hardal gazı, formaldehit, etil üretan, uyuşturucu maddeler, bazı ilaçlar ve akridin boyası gibi), radyasyon, ultraviyole, X, beta ve gama ışınları gibi yüksek enerjili ışınlar mutajen faktörlere örnek verilebilir. Kromozom yapısı ve sayısında meydana gelen değişiklikler kromozom mutasyonları olarak adlandırılır. DNA’ nın bir çift nükleotidinde meydana gelen mutasyonlara ise gen (nokta)ky mutasyonu denir.

Gen (Nokta) Mutasyonu

Bir gendeki mutasyon; DNA’ daki yanlış baz eşleşmesi, karşılıklı bulunan bir nükleotit çiftinin yer değiştirmesi, yeni bir nükleotit çiftinin eklenmesi veya eksilmesi şeklindeki mutasyonlardır.

Orak hücreli anemi, gen mutasyonuyla ortaya çıkan kalıtsal bir hastalıktır. Bu hastalığa neden olan alel gen, tek bir DNA baz çiftindeki değişiklikle farklılaşmıştır.

Bu farklılaşma sonucunda hemoglobinin yapısı bozulur ve hemoglobin yeterli oksijen bağlayamaz. Düşük oksijen basıncında alyuvarlar uzar, bükülür ve orak şeklini alarak normal alyuvardan farklı bir yapı kazanır.

Dokulara yeterli oksijen taşınmadığından ve alyuvarlar daha hızlı parçalanacağından hastalar ölebilir. Orak hücreli anemi, çekinik bir genle kalıtıldığından heterozigot bireyler hastalık belirtileri göstermez.

NOT: Mutasyonların çoğu öldürücüdür. Ölüme neden olan mutasyonlara öldürücü (letal) mutasyon denir. Çok az mutasyon çeşiti canlının çevreye adaptasyonunu sağlayarak yaşama şansını artırır.

KROMOZOM MUTASYONLARI

Kromozomda meydana gelen mutasyonlar ikiye ayrılmaktadır. Bunlar;

Kromozom Sayısındaki Değişiklikler

Kromozom Yapısındaki Değişiklikler

 

Mutasyon Nedir? Çeşitleri (Kromozom ve Gen Mutasyonu) – PDF

 

 

1 YORUM

CEVAP VER

Please enter your comment!
buraya adınızı giriniz