Dihibrit Çaprazlama ve Örnekleri

İki karakterin kalıtımını incelemek amacıyla yapılan çaprazlama çalışmalarına dihibrit çaprazlama denir.

a) İki karakter bakımından farklı iki arı dölün çaprazlanması:

Mendel iki karakter bakımından farklı bezelye bitkileriyle çaprazlamalar yaptı. Örneğin arı döl düzgün – sarı tohumlu bitkilerle arı döl buruşuk – yeşil
tohumlu bitkileri çaprazladığında, F1 dölünde hep düzgün – sarı tohumlular elde etti. Böylece düzgünlük ve sarılık karakterlerinin dominant olduğunu
bir kez daha doğruladı.

b) F1 dölü bireylerin kendi kendine tozlaşmaya bırakılması (kendileştirme):

Mendel F1 deki bireyleri kendi kendilerine tozlaşmaya bırakarak F2 dölünü elde etti. F2 dölündeki bezelyeler şekil ve renklerine göre dörde ayrılıyordu:

Tablo incelendiğinde görüleceği gibi dihibrit çaprazlamada,
F2 dölünde fenotip oranı,

  • 9/16 oranında sarı – düzgün
  • 3/16 oranında sarı – buruşuk
  • 3/16 oranında yeşil – düzgün
  • 1/16 oranında yeşil – buruşuk olur.

Mendel, bu bulgulara dayanarak ana – babada bir arada bulunan farklı karakterlerin birbirinden bağımsız olarak döle geçebildiklerini düşünmeye
başlamıştır.

Mendel bu bulguları aşağıdaki gibi açıkladı: Farklı karakterle ilgili birimler (genler) gamet oluşumu sırasında birbirlerinden bağımsız olarak ayrılır. Bu kurala Bağımsız Dağılım Kuralı denir. Bu kural Mendel’in II. Yasası olarak bilinir.

 

Dihibrit Çağrazlama Örnekleri

  • İki melez karakter üzerine yapılan çaprazlamaya denir.
  • Genel fenotip oranı 9 : 3 : 3 : 1 (genler bağımsız ise)

Örnek: Kahverengi göz rengi, mavi göz rengine ve esmer ten rengi, beyaz ten rengine dominanttır. Kahverengi gözlü – beyaz tenli anne ile mavi gözlü – esmer tenli babadan meydana gelecek F1 ve F2 döllerinin ayrışım oranları nasıl olmalıdır?

Çözüm:

Kahverengi göz: A
Mavi göz: a
Esmer ten: B
Beyaz ten: b

Açıklama : Sorularda F1 ve F2 soruldu¤unda, F2 dölünü kolaybulabilmek için F1 dölünün bir çeşit çıkması gerekir. Bunun için başlangıçta verilen dominant karakterler homozigot alınır.

F2 dölünü bulabilmek için F1 dölü kendi genotipinde bireyle çaprazlanır.

Açıklama: Toplam genotip say›s› bulunurken dişi bireyin gamet çeşiti ile erkek bireyin gamet çeşiti çarpılır.

AçIklama : Pratik kural; her karakter kendi arasında çaprazlanır.
a) Farklı genotip sayısı ne olmalıdır?

Açıklama: Pratik yol olarak 3n formülü kullanılabilir. Fakat karşılıklı olarak heterozigot karakterler aynı olmalıdır.
b) Farklı fenotip sayısı ne olmalıdır?

 

Açıklama : Farklı fenotip çeşitini bulmak için 2n formülü kullanılır.

 

 

 

Örnek : Aa Bb Cc Dd x Aa bb Cc DD genotipli iki bireyin çaprazlanması sonucunda;

a) AbCD fenotipli birey meydana gelme ihtimali nedir?
b) Heterozigot genotopli birey meydana gelme ihtimali nedir?
c) Farklı fenotip sayısı nedir?
d) Farklı genotip sayısı nedir?

Çözüm: Her karakter kendi arasında çaprazlanır.

 

a) AbCD fenotipli birey meydana gelme ihtimali;

b) Heterozigot genotopli birey meydana gelme ihtimali;

c) Farklı fenotip sayısı;

Farklı fenotip çeşiti = 2 . 2 . 2 . 1 = 8

d) Farklı genotip sayısı;

Farklı genotip çeşiti = 3 . 2 . 3 . 2 = 36

 

Örnek: Aa Bb genotipli iki birey çaprazlanıyor. Çaprazlama sonucunda fenotip oranı 3 : 1 olduğuna göre bu durum nasıl açıklanabilir?

Çözüm: Bağlı genler ve genler arası krossing – over olmaması ile açıklanabilir.

Örnek: Aa Bb genotipli birey, aa bb genotipli bireyle çaprazlanıyor. Çaprazlama sonucunda fenotip oranı 1 : 1 olduğuna göre, bu durum nasıl açıklanabilir?

Çözüm: Bağlı genler ve genler arasında krossing – over olmaması ile açıklanabilir.

Örnek: Aa Bb genotipli birey ile aa bb genotipli birey çaprazlanıyor, fenotip oranı 1 : 1 : 1 : 1 şeklinde ortaya çıkması nasıl açıklanabilir? (A ile B ve a ile b bağlı genlerdir.)

Çözüm: Bağlı genler arasında krossing – over eşit ihtimalle olursa

 

 

 

 

 

 

 

 

PAYLAŞ

CEVAP VER

Please enter your comment!
buraya adınızı giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.